گوى سبقت از همگان در ربود و آنان هر چه كوشيدند به او نرسيدند . على ( ع ) پيش افتاده بود و آنان واپس مانده بودند . زيرا در كلام على جلوه اى است از علم الهى و بويى است از سخن رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله » . ( از مقدمه ) . رضى خواهش آنان را پذيرفت و ديد كه سخنان على ( ع ) بر گرد سه محور است : خطبه‌ها و فرمانها و نامه‌هاى بلند و رساله‌ها و حكمتها و موعظه‌ها . رضى به تجسّس پرداخت و از اين سه بخش هر چه يافت در دفترهايى نگاشت و در پايان هر بخش برگى چند كاغذ نانوشته قرار داد تا آنچه در آينده به دست مىآورد ، در آنها بنويسد . سيد رضى ، در گزينش سخنان امام ، از آنجا كه خود از شاعران و اديبان بنام عرب است ، بيشتر به فصاحت و بلاغت و شيوايى سخن توجه كرده است نه مثلا ، جنبه‌هاى تاريخى و امثال آن . مثلا ، اگر خطبه يا كلامى به دست او رسيده ، همهء آن را نقل نكرده است ، بلكه آن قسمتهايى را نقل كرده كه از حيث شيوايى از ديگر قسمتها برتر بوده است . عنوانهاى خطبه‌ها يا سخنان يا نامه‌ها هميشه چنين است : من خطبة ، من كلام يا من كتاب له عليه السلام . يعنى بخشى از خطبه يا سخن يا نامه اى از آن حضرت عليه السّلام . از اين رو ، گاهى خطبه اى از دو سه سطر تجاوز نمىكند . معلوم است كه امير المؤمنين مطالب مفصلى آن هم در اوج شيوايى بيان فرموده ولى آن راوى كه سخن امام را شنيده و نقل كرده ، نتوانسته است همهء آن بدايع الفاظ و معانى را عينا به خاطر بسپارد و نقل كند . رضى ، از روايت او ، آن بخش را انتخاب كرده كه بيشتر با شيوهء بيان على ( ع ) سازگار افتاده است . گاه نيز از يك خطبه يا يك كلام يا نامه عباراتى را حذف كرده است ، كه با معيارهاى او هماهنگ نبوده است . رضى مىگويد « پس از فراهمآمدن كتاب بر آن شدم كه نامش را نهج البلاغه بگذارم ، زيرا درهاى بلاغت را به روى كسى كه بخواهد در آن بنگرد مىگشايد و طالبان آن را بدان فرا مىخواند . هم دانشمندان را بدان نياز است و هم دانشپژوهان را . هم مطلوب بلغاست و هم منظور زاهدان . در اثناى آن سخنان شيوا و شگفتانگيزى در توحيد و عدل و منزه ساختن ذات بارى تعالى از مشابهت به آفريدگانش آمده است ، عباراتى كه تشنه كامان را سيراب مىكند و بيماران را شفا مىبخشد و هر شبهه را از دل مىزدايد » ( مقدمه ) . رضى كتاب نهج البلاغه را در ماه رجب سال 400 هجرى به پايان آورد . و اين هم يكى از ده‌ها ترجمهء كتاب ارجمند نهج البلاغه است ، به خامهء اين بنده . ديدم كه چشمهء فياضى است ، دريغم آمد كه از آن جرعه اى برنگيرم و بهشت پرگلى